62%, 96% i 83% — czego dotyczą te wyniki?
- Polska · badanie 2023
- Deklaracje respondentów
- Nie dane sprzedażowe
Według CBOS, „Boże Narodzenie 2023”: 62% badanych uznało święta przede wszystkim za rodzinne, 96% deklarowało ubieranie choinki w rodzinie, a 83% — dodatkowe nakrycie dla niespodziewanego gościa. To różne pytania; odsetków nie sumujemy.
Badanie: 28 listopada–12 grudnia 2023 r., 961 pełnoletnich mieszkańców Polski. Wyniki opisują deklaracje, nie sprzedaż drzewek ani udział choinek sztucznych.
Nie wyliczamy z tych odpowiedzi corocznego popytu. Posiadanie dekoracji, zwyczaj i nowy zakup to różne rzeczy.
Wróć do spisu treści ↑Rok, kraj i pytanie są częścią każdej liczby
Gdy trafisz na świąteczną ciekawostkę, sprawdź najpierw rok pomiaru, kraj i to, kto odpowiadał na pytanie. Wynik z Wielkiej Brytanii nie staje się automatycznie opisem polskich domów. Z kolei data publikacji tekstu nie musi być datą przeprowadzenia badania.
Zwróć uwagę na słowa: „deklaruje”, „kupił”, „zamierza” i „ma w domu” znaczą co innego. Liczba osób dekorujących drzewko nie mówi, ile nowych drzewek trzeba wyprodukować. Również wysokość wydatków na całe święta nie jest budżetem na samą choinkę.
Podobnie ze zmianami w czasie: jeśli w kolejnej ankiecie inaczej sformułowano pytanie, porównanie może wymagać objaśnienia. Warto wrócić do raportu zamiast opierać się wyłącznie na nagłówku. Tutaj podajemy dane historyczne z nazwanym źródłem, bez prognozy dla 2026 roku.
Wróć do spisu treści ↑Szopki krakowskie mają własną historię
Według Muzeum Krakowa pierwszy Konkurs Szopek Krakowskich odbył się 21 grudnia 1937 r. Tradycja szopkarstwa została w 2018 r. wpisana na reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO.
To historia konkretnej krakowskiej tradycji rzemieślniczej, nie twierdzenie, że wszystkie domowe szopki powstały w tym samym roku. Rozpoznanie takiej różnicy pomaga ciekawiej opowiadać o dekoracjach niż przypisywanie jednego początku każdemu zwyczajowi.
Jeśli chcesz wykorzystać tę ciekawostkę przy rodzinnym stole, pokaż oficjalne materiały muzeum i zapytaj o zauważone detale architektury. Nie trzeba od razu odtwarzać skomplikowanej budowli. Można zacząć od rozmowy o tym, jakie charakterystyczne miejsca rozpoznajecie we własnym mieście.
Wróć do spisu treści ↑Kartka świąteczna i obraz choinki — dwie różne daty
Muzeum Victoria and Albert Museum wiąże znaną wiktoriańską kartkę świąteczną z Henrym Cole’em i rokiem 1843. W tym samym opracowaniu pokazuje ilustrację rodziny królewskiej przy udekorowanej choince, opublikowaną w „Illustrated London News” w 1848 roku.
To brytyjskie przykłady historii wzornictwa i popularyzacji zwyczajów. Nie oznaczają daty powstania pierwszej choinki na świecie ani początku polskiego ubierania drzewek. Oddzielając kraj oraz rodzaj zdarzenia, unikamy efektownej, ale mylącej „jednej daty dla wszystkich”.
Współczesną inspiracją może być własnoręczna kartka z rysunkiem Waszego drzewka. Zapiszcie rok i imię autora. Taki przedmiot będzie później opowiadał historię konkretnego domu, bez potrzeby udawania zabytku lub kopiowania muzealnej ilustracji.
Wróć do spisu treści ↑Sześć pytań, które można zadać przy stole
Zapisz pytania na osobnych kartkach. Odpowiedź i nazwę źródła umieść po drugiej stronie. Zamiast ścigać się o punkty, poproś każdą osobę również o własne wspomnienie związane z pytaniem. Historyczna data i rodzinne doświadczenie nie muszą być tym samym.
- Czy wynik 96% dotyczył ubierania choinki, czy zakupu nowej choinki? Odpowiedź: deklaracji zwyczaju ubierania w rodzinie, CBOS 2023.
- Czy badanie CBOS z 2023 roku opisuje zakupy na święta 2026? Odpowiedź: nie; ma określony rok i zakres pytań.
- W którym mieście rozwija się tradycja opisana przez Muzeum Krakowa? Odpowiedź: w Krakowie.
- Który rok wiąże się z wpisem szopkarstwa krakowskiego na listę UNESCO? Odpowiedź: 2018.
- Z jakim rokiem V&A łączy kartkę Henry’ego Cole’a? Odpowiedź: 1843.
- Czy ilustracja królewskiej choinki z 1848 roku oznacza pierwszą choinkę na świecie? Odpowiedź: nie; jest konkretnym brytyjskim przykładem popularyzacji.
Mała ozdoba z datą może stać się Waszą pamiątką
Więcej o znaczeniu zielonych gałęzi i świątecznych motywów przeczytasz w artykule co symbolizuje choinka. Nie każda współczesna bombka musi mieć jedno historyczne znaczenie.
Na rodzinne pamiątki możesz przeznaczyć osobny kącik. Jeśli porównujesz małe choinki sztuczne, zacznij od miejsca i stabilnego ustawienia. Wybór rozmiaru do własnego domu nie musi odzwierciedlać zwyczaju większości opisanej w badaniu.
Wybierzcie jeden drobny projekt, który da się powtórzyć w kolejnym sezonie. Na odwrocie papierowej gwiazdy zapiszcie rok, imiona i jedno krótkie wspomnienie. Nie musicie co roku zmieniać całego zestawu dekoracji, aby zauważyć upływ czasu.
Jeśli pracujecie z dziećmi, skorzystajcie z prostych projektów z papieru. Dorośli dobierają narzędzia do wieku i pomagają przy otworach oraz wycinaniu. Wspólne zadanie może być ważniejsze niż idealnie równy kształt.
Ustalcie także wygodny termin dekorowania. W poradniku kiedy ubierać choinkę pokazujemy różne możliwości. Nie trzeba zamieniać statystyki zwyczajów w obowiązkowy kalendarz jednej rodziny.
Pamiątki przechowuj oddzielnie od elementów, które mogą je zgnieść. Zrób zdjęcie gotowej ozdoby i dopisz historię w jednym miejscu. Za kilka lat własna notatka będzie cenniejsza niż przypadkowy, niepodpisany procent z internetu.
Wróć do spisu treści ↑Warto wiedzieć
Czy podane odsetki są danymi na Boże Narodzenie 2026?
Nie. Dane CBOS pochodzą z badania zrealizowanego w 2023 roku. W artykule oddzielamy je od daty publikacji poradnika oraz od historycznych ciekawostek.
Czy 96% oznacza udział choinek sztucznych?
Nie. To deklaracja zwyczaju ubierania choinki w rodzinie w badaniu CBOS 2023. Wynik nie określa materiału drzewka, liczby nowych zakupów ani udziału rynku.
Czy wszystkie wymienione daty dotyczą Polski?
Nie. Dla Krakowa przytaczamy materiały Muzeum Krakowa, a przykłady kartek i królewskiej ilustracji pochodzą z brytyjskiego V&A. Kraj oraz znaczenie daty są wskazane przy ciekawostce.
